Penye Takım Seçiminde Kumaş ve Kalıp Rehberi
- Admin
- 3 dakika okuma süresi
Sabah yediyi çeyrek geçe dolabın önünde iki dakikanız var. Gün evde başlayacak, öğleden sonra markete ve okul çıkışına uzayacak, akşam misafir gelecek. Bu üç sahnenin hepsinde üstünüzde kalabilecek parça genelde aynıdır: bir alt üst takım. Sorun şu ki aynı etikette penye yazan iki takım aynı bedende bile bambaşka oturur.
Farkı yaratan şey beden numarası değil, kumaşın örgüsü ve içine katılan elyaf. Bedenlerini 42 ile 58 arasında üreten Nihal Çağlayan kataloğundaki penye takımlar buna iyi bir örnek: aynı kalıp likralı penyede bedene yaslanırken viskon karışımında üzerinden akar. Bu yüzden kumaşın davranışını okumak, çoğu zaman bir beden büyük ya da küçük almaktan daha belirleyici sonuç verir.
Penye bir kumaş adı değil örgü tipidir
Penye dokuma değil örme bir yüzeydir. Pamuk ipliği taranarak kısa lifler ayrıldığı için yüzey daha düzgün olur ve yıkandıkça daha geç tüylenir. Etikette gördüğünüz bu kelime kumaşın ne kadar esneyeceğini tek başına anlatmaz, yalnızca ipliğin nasıl hazırlandığını söyler. İçinde elastan yoksa penye ağırlıklı olarak enine esner, boyuna neredeyse hiç esnemez. Saf pamuk bir takımın dizde ve dirsekte gün içinde hafifçe torbalanıp yıkandıktan sonra toparlanmasının sebebi budur.
Likra oranı duruşu belirler
Likra, elastan elyafının yaygın kullanılan ticari adıdır ve penyeye küçük oranlarda katılır. Bu küçük oran iki şeyi birden değiştirir: kumaş her iki yöne esner ve esnedikten sonra ilk haline dönme gücü kazanır. Elastan oranı arttıkça parça bedene yaklaşır, vücut hattını daha net gösterir. Oran düştükçe ya da hiç yoksa kumaş bedene yaslanmaz, üstünden akar. Yani salaş bir duruş isteyen kişiyle hattı belirgin görünsün isteyen kişinin aradığı kumaş aynı değildir, ikisi de penye olsa bile.
Viskon serinletir ama farklı davranır
Viskon pamuk değildir. Odun selülozundan üretilen rejenere bir elyaftır, elde pamuktan daha serin ve kaygan durur. Dökümü ağır olduğu için bedenin üzerinde durmak yerine aşağı akar. Yazlık takımlarda tercih edilme sebebi de dikkat isteyen yanı da aynı yapıdan gelir: viskon ıslakken direncini kaybeder, sıcak suda çekme eğilimi penyeye göre daha belirgindir ve daha kolay buruşur. Viskon karışımlı bir takımda kalıbın bir miktar rahat olması, birkaç yıkamadan sonra oturuşun korunmasına yardım eder.
| Kumaş | Elde hissi | Esneme | Duruş |
|---|---|---|---|
| Saf penye | Mat ve pamuklu | Ağırlıklı enine | Bedene yaslanmaz |
| Likralı penye | Hafif diri | Her iki yöne | Hattı takip eder ve toparlar |
| Viskon karışımı | Serin ve kaygan | Sınırlı | Aşağı doğru döker |
Beden büyüdükçe hangi ölçüler öne çıkar
Kalıp konusu çoğu zaman bol mu dar mı ikilemine sıkışır. Oysa 42 ile 58 arasında asıl belirleyici olan üç ölçü var: omuz genişliği, kol oyuntusu ve basen mesafesi. Konfeksiyonda beden büyürken bu ölçüler her zaman aynı oranda büyümez. Göğüs ve bel ölçüsü tutan bir üstün kol oyuntusu dar gelebilir, üst beden otururken alt parça basende sıkabilir. Beden etiketine bakıp karar vermek yerine ürünün ölçü tablosundaki omuz ve basen değerlerini evdeki rahat bir parçayla karşılaştırmak daha güvenli sonuç verir.
Alt parçada lastik tipi de sonucu değiştirir. Geniş tek kanal lastik bel çizgisini yukarıda tutar ve iz bırakmaz, ince büzgülü lastik ise bel üzerinde kıvrılabilir.
İlk yıkama parçanın ömrünü belirler
Pamuk esaslı örme kumaşlar ilk yıkamada bir miktar çeker ve bu çoğu üretimde hesaba katılır. Çekmenin kalıcı hale gelmesinin sebebi genelde sıcak su ile kurutma makinesidir. Tersine çevirip düşük derecede yıkamak, düşük devirde sıkmak ve askı yerine düz zeminde kurutmak yaka ile omuz hattını korur. Likralı kumaşlarda yumuşatıcıyı az kullanmak da parçanın toparlama gücünü uzatır.
Etiketteki karışım oranı aslında kısa bir kullanım kılavuzu. Pamuk oranı rahatlığı, elastan oranı duruşu, viskon oranı ise serinliği ve dökümü anlatır. Takımı günün hangi saatlerinde giyeceğinizi düşünüp bu üç satırı okuduğunuzda beden seçimi çok daha az tahmine kalır.
