E-ticarette 4,57 trilyon liralık pazara yapay zekalı sepet ve katalog mimarisi

Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında yüzde 52,2 büyüme kaydederek yaklaşık 4,57 trilyon liraya ve dolar bazında yüzde 29 artışla 115 milyar doların üzerine çıkan Türkiye e-ticaret sektörü için yapay zeka üzerinden alışveriş bağlantısı sunuldu.

Starline Yapay Zeka Yazılım ve Uzay Teknolojileri A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Fiberport, yapay zeka uygulamaları üzerinden alışveriş deneyimini hayata geçiren Türkiye’nin ilk yazılım firması olduğunu açıklıyor. Yeni altyapı, çevrim içi alışveriş yapan kişilerin ürün adı, parça kodu ya da teknik terimleri hatırlayamadığı durumlar gözetilerek hazırlandı. Tüketici aradığı ürünü günlük konuşma diliyle aktarırken, asistan bu bilgiyi satıcının doğrulanmış katalog verileriyle eşleştiriyor. Gereken detayların eksik kalması halinde sistem tahmin yürütmek yerine ölçü, model veya kullanım amacına yönelik sorular iletiyor. Sistemdeki fiyat ve stok verileri eski sohbet kayıtlarından değil, doğrudan e-ticaret platformunun güncel veri tabanından çekiliyor. Şirket sunduğu ChatGPT e-ticaret entegrasyonu modelini sıradan bir mesajlaşma aracı değil, mağaza verileriyle canlı çalışan operasyonel bir ticaret bağlantısı olarak tanımlıyor.

Sohbetten sepete geçiş ve ödeme güvenliği

Ödeme adımlarında küresel dönüşümlerle uyumlu bir yol izleniyor. OpenAI, Mart 2026 içerisinde ChatGPT bünyesindeki Instant Checkout özelliğinin ilk sürümünün hedeflenen esnekliği sunamadığını belirterek, satıcıların kendi tahsilat sayfalarını kullanmasına olanak tanımış ve odağını ürün keşfine çevirmişti. Google da Ocak 2026’da Shopify desteğiyle geliştirdiği Universal Commerce Protocol (UCP) standardını duyurmuş, Gemini ve AI Mode üzerinden ödemeleri ilk etapta ABD’deki belirli satıcılarla devreye almıştı. Fiberport, yerli satıcılara sohbet içinde tahsilat beklemek yerine ürün seçimi ve sepet oluşturmayı yapay zekaya aktaran, ödemeyi ise mevcut sitede tamamlayan yöntemi tavsiye ediyor. Bu yöntem "Ürünü beraber seçelim, kasada bildiğiniz güvenli ödeme ekranına geçelim" şeklinde özetleniyor. Böylelikle sanal POS, adres, fatura ve kargo altyapısı işletmenin kurulu düzeninde kalıyor.

Sistemin sunduğu işlemler şu başlıkları kapsıyor:

• Ürün arama ve karşılaştırma. Ürün adı, kategori, marka, teknik özellik ya da kullanım amacına göre arama yapılıyor. Karşılaştırmalar yalnızca katalogda gerçekten bulunan bilgilerle hazırlanıyor, eksik veri gizlenmiyor.
• Güncel fiyat, stok ve müşteriye özel koşullar. Fiyat, para birimi, kampanya ve stok için mağaza sistemi esas alınıyor. Bayiye özel iskonto, asgari sipariş ve farklı fiyat listeleri müşterinin kimliği ve yetkisi doğrulandıktan sonra uygulanıyor.
• Sepet hazırlama. Desteklenen bağlantılarda seçilen ürün ve adetlerle sepet oluşturuluyor. "Şundan iki tane daha ekle" gibi devam istekleri aynı alışveriş bağlamında karşılanıyor.
• Sipariş, kargo ve iade talepleri. Müşteri doğrulaması ve izinler uygunsa sipariş durumu ve kargo takibi ilgili sistemin kaydıyla yanıtlanıyor. İade talebini kaydetmek ile para iadesini gerçekleştirmek ayrı yetkiler olarak tutuluyor.

Ülke, hesap ve aracı kurum şartları uygun olduğunda satın almanın bir bölümünün sohbet ortamında yapılması ikinci aşama şeklinde planlanıyor. Firma bunun basit bir API eklemesinden ibaret olmadığını; yetkilendirme, kesinleştirme, hata, iptal ve iade süreçlerinin test edilmesi gerektiğini ifade ediyor. ChatGPT, Google Gemini, Claude, Microsoft Copilot ve Perplexity gibi platformlar farklı kabiliyetler sunduğundan kapsam her proje için özel belirleniyor. İlgili platformlar resmi ortaklık değil, entegrasyon değerlendirme alanlarıdır. Altyapı ayrıntıları fiberportglobal.com platformunda yer alıyor.

Protokol standartları ve güvenlik kontrolleri

Sistemde yer alan açık ticaret protokolleri birbirinin muadili sayılmıyor. MCP (Model Context Protocol), Anthropic tarafından geliştirilen ve yapay zeka istemcilerinin sepet veya ürün araçlarını çalıştırmasını sağlayan katmandır. OpenAI ve Stripe ortaklığındaki ACP (Agentic Commerce Protocol), ChatGPT içerisindeki katalog ve satın alma kurallarını düzenliyor. Google ile Shopify ortaklığındaki UCP (Universal Commerce Protocol) ise ticaret fonksiyonlarını ortak çerçevede topluyor. Güvenlik tarafında ürün arayan araçla finansal işlem yürüten aracın yetkileri ayrılıyor; OAuth, oturum sınırları, hız kontrolleri işletiliyor, API anahtarları sohbet ekranına taşınmıyor ve katalog metinleri yetki yerine geçmiyor.

Türkiye’deki kurallar da sistemde yer buluyor. TL fiyatlar, KDV gösterimleri, taksitler, havale avantajları, kargo baremleri mağazadan alınıyor; yapay zeka kendiliğinden indirim ya da teslim günü veremiyor. iyzico, PayTR ve banka sanal POS akışları taranıyor, kart numaraları sohbete yazdırılmıyor. Siparişin ödendiği ödeme sağlayıcısının sunucu onayıyla tescilleniyor, mükerrer tahsilatı önleyen mutabakat kuralları işletiliyor. Shopify, WooCommerce, ikas, Ticimax, T-Soft ya da özel altyapılarda API sınırları ve sepet bağlantıları kontrol ediliyor. ERP, muhasebe veya Excel kayıtlarının bulunduğu dağınık sistemlerde ilk iş ana kayıt kaynağını netleştirmek oluyor.

Sektörel kullanım ve pilot aşamaları

Hizmet özellikle şu dört faaliyet alanına öneriliyor:

• Yedek parça ve teknik ürün satıcıları. "Bende şu model var, hangi parça uyar?" sorusunu ürün kimliği ve doğrulanmış uyumluluk kayıtlarıyla yanıtlamak isteyen işletmeler.
• Bayiye ve toptan satış yapan işletmeler. Müşteriye özel fiyat listeleri, asgari adet ve teklif süreçlerini yetkiyle yönetmek isteyenler. Bu senaryoda her konuşmanın kartla ödemeyle bitmesi gerekmiyor, doğrulanmış bir teklif talebi de geçerli sonuç sayılıyor.
• Geniş ürün kataloğu olan mağazalar. Müşterinin filtrelerde kaybolmadan ölçü, özellik ve kullanım amacıyla ürün bulmasını isteyenler.
• Yoğun satış sonrası soru alan işletmeler. Sipariş ve kargo sorularını doğrulanmış kayıtlarla yanıtlamak, gerektiğinde konuşmayı insan ekibe aktarmak isteyenler.

Katalog verisi düzensiz firmalarda ilk olarak ürün özellikleri ve varyantlar düzenleniyor. Firmanın 2019’dan bu yana hırdavat ve elektrikli el aletleri sektöründe sürdürdüğü MakineUstası çalışması, parça uyumluluklarının kurulmasında referans veri modelini oluşturuyor. Kurulum aşamaları şu sırayla yürütülüyor:

• Mevcut mağazanın altyapısı, kataloğu, stok kaynağı, ödeme kuruluşu, hedef ülkesi ve kullanıcı senaryosu inceleniyor.
• Eksik özellikler, varyantlar, eski fiyatlar ve ürün kimliği sorunları belirleniyor.
• Sınırlı bir ürün grubunda gerçek müşteri sorularıyla arama ve öneri doğruluğu test ediliyor.
• Sepet ve ödeme bağlantısı test ödeme ortamında doğrulanıyor, gerçek satışa geçiş ayrıca onaylanıyor.
• Yayına alınan sistem için hata izleme, katalog güncellemeleri, maliyet sınırları ve platform sürüm değişikliklerini kapsayan bakım düzeni kuruluyor.

Projelerde başarı ölçütü konuşma sayısı değil, doğrulanmış siparişe giden akıştır. Ürünlerin harici yapay zekalarda kesin önerileceği garantisi verilmezken, ücretlendirme altyapı ihtiyaçlarına göre kademeli çıkarılıyor.

26 yıllık sektörel birikime sahip Fiberport, Starline Yapay Zeka Yazılım ve Uzay Teknolojileri A.Ş. markası olarak restoran, mali müşavirlik, teknik servis yazılımlarının yanı sıra özel kodlama, mobil uygulama, sistem entegrasyonu, Linux altyapısı ve üretken yapay zeka çözümleri sağlıyor. İletişim, [email protected] e-posta adresi ya da 0212 259 0 259 telefon numarası üzerinden yürütülüyor.