Isıtılmış kemoterapi sıvısının karın boşluğunda dolaştırılması cerrahiye nasıl eşlik ediyor?

Ameliyat esnasında özel bir sistem aracılığıyla karın boşluğunda ısıtılmış kemoterapi içeren sıvının belirli süre dolaştırılması esasına dayanan sıcak kemoterapi, yumurtalık kanseri operasyonlarında gözle görülemeyen mikroskobik hücreleri hedefleyerek cerrahi müdahaleyi tamamlayan bir adım olarak uygulanıyor.

Ameliyat içi prosedürün ayrıntıları ve doğru bilinen yanlışlar

Kısa adı HIPEC olan hipertermik intraperitoneal kemoterapi tekniğinde, karın zarı ve organ yüzeylerindeki kitlelerin cerrahiyle alınmasının hemen sonrasında sıvı transferi gerçekleştiriliyor. Protokole bağlı olarak ilacın cinsi, derecesi ve temas süresi planlanıyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, bu yöntemin ameliyatla çıkarılması gereken odakların yerini asla tutamayacağını şu sözlerle hatırlatıyor:

“Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Cerrahideki ana maksat ve karın içi organların korunması

Tıpta over kanseri şeklinde adlandırılan bu hastalık, periton zarına ve organ yüzeylerine tutunabilme karakteri taşıyor. Dolayısıyla cerrahinin hududu yalnızca yumurtalık dokusuyla kalmıyor. Hastanın genel direnci, tümörün biyolojisi ve yayılma derecesi masadaki yaklaşımı ekiplerle birlikte belirliyor. Ameliyatta asıl hedefin emniyetli biçimde tüm kitleleri temizlemek olduğunu söyleyen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yaklaşımını şöyle ifade ediyor:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Bilimsel kanıtlar, OVHIPEC-1 çalışması ve ASCO rehberi

Yöntemin klinik yararını gösteren sağlam bulgular bilhassa ameliyatın öncesinde kemoterapiye alınmış ve sonrasında operasyona girmiş seçilmiş evre III epitelyal over kanseri hastalarında tespit ediliyor. Söz konusu hasta grubunda gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli neticeleri, operasyona sıcak kemoterapi eklenmesinin hastalığın ilerlemesini yavaşlattığını ve sağkalımı uzattığını gösteriyor. Platin bazlı ilaçlara olumlu yanıt veren, ilk nüksünü yaşayan ve tümörleri tümüyle kazınabilen sınırlı bir grupta da yaşam süresi kazanımı kaydedilmiş durumda. Ancak bu hasta grubunda ağır yan etki riskleri de arttığı için kâr ve zarar dengesi iyi kurulmalıdır.

Netice ve verilerin her kanser çeşidine uygulanamayacağını aktaran Kahramanoğlu, hastanın böbrek fonksiyonları, tedaviye cevabı ve ameliyatın sınırlarının kararı belirlediğini ifade ediyor. Nitekim güncel ASCO kılavuzu da ameliyattan evvel kemoterapi almış, genel hali ve böbrek değerleri uygun evre III vakalarda yöntemin sunulabileceğini bildiriyor. Bu değerlendirme aşamasını hekim şu şekilde paylaşıyor:

“Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

İlerlemiş durumlarda bazen tedavi ameliyatla açılırken bazen de öncelik sistemik kemoterapiye verilebiliyor. Kararın uzmanlaşmış onkoloji ekiplerince verilmesi, yoğun bakım, medikal onkoloji ve anestezi birimlerinin birlikte hareket etmesi gerekiyor. Sürecin bütününe dikkat çeken Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sözlerini şöyle tamamlıyor:

“Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”